O szkole

• • • Historia szkoły

• • • • Historia szkoły

      •      

        Historia szkolnictwa w Jadowie

        Pierwsze formy nauczania w Jadowie tradycyjnie wiązały się z funkcjonowaniem Parafii św. Jakuba Apostoła, która została erygowana 5 lutego 1479 roku. Dawniej to właśnie przy parafiach powstawały pierwsze szkółki elementarne. Do początku XIX wieku główną rolę oświatową na terenie naszego kraju  pełnił Kościół katolicki.

         W 1795 roku, po ostatecznym rozbiorze Rzeczpospolitej, Jadów początkowo włączono do państwa austriackiego, do regionu Galicji Zachodniej. W maju 1809 r. ziemie jadowskie zostały zajęte przez wojska Księstwa Warszawskiego, a  w latach 1815-1832 należały do Królestwa Polskiego. Podejmowano próby wprowadzenia powszechnego systemu szkolnego. Na mocy ustawy z 1808 r. powołano wiejskie szkoły elementarne.  Jednak od lat 20. XIX wieku władze cesarskie ograniczały polskie szkolnictwo powszechne.

        14 sierpnia 1820 r. właścicielem dóbr jadowskich został hrabia Stanisław Kostka Zamoyski. W Jadowie w 1823 r. powstała szkółka elementarna, utrzymana w części przez władze państwowe, a w części przez Zamoyskich, uczył w niej jeden nauczyciel. W 1838 r. było w szkole 43 uczniów. Do szkoły uczęszczały dzieci zamożniejszych mieszkańców miasta i administracji dworskiej. Niewielkie, skromne szkoły w rejonie Jadowa i w Jadowie działały do lat 60. XIX wieku, następnie były utworzone szkoły gminne tzw. ludowe.

        W 1835 r. dziedzicem dóbr jadowskich został hrabia Andrzej Zamoyski. Zapisał się on na kartach historii m.in. jako społecznik i działacz oświatowy. W 1845 r. rozpoczął projekt zakładania szkół dla parobków, w celu wykształcenia spośród polskich włościan, kadry drobnych dzierżawców majątków. W 1887 r. majątek Jadów po śmierci ojca obejmuje hrabia Zdzisław Zamoyski.

        Od okresu powstania styczniowego do 1915 r. w Jadowie funkcjonowała szkoła ludowa.  Od 1871 r. wprowadzono obowiązek czytania i pisania w języku rosyjskim. Od 1885 r. wszystkie przedmioty miały być nauczane właśnie w tym języku. Szkoły rosyjskie były często bojkotowane przez polskich rodziców. Formalnie istniał obowiązek szkolny, lecz nikt go nie przestrzegał rygorystycznie. Istnieją wzmianki o działaniu szkoły oraz chederów (szkół żydowskich) w Jadowie w 1893 roku, m.in. w kontekście obostrzeń sanitarnych wprowadzonych podczas epidemii cholery. Szkoła podstawowa w Jadowie mieściła się w drewnianym budynku przy obecnej ulicy Jana Pawła II. Niestety brak danych o pierwszym nauczycielu. Później uczył Nowakowski, następnie Pieńkowski, a od 1898 r. Stanisław Woźniakowski. Tenże pracował do sierpnia 1915 r., został ewakuowany wraz z odchodzącymi Rosjanami. Funkcję nauczyciela przejął Stanisław Nowak, uczył do lata 1918r. Następnie placówkę – 4-klasową szkołę objął Kazimierz Gembicki. Pomieszczenia klasowe obejmowały dwie sale: jedna dla uczniów i mieszkalna dla nauczyciela. W 1919 roku do placówki uczęszczało 150 dzieci, uczył tylko jeden nauczyciel. Co roku dzieci przybywało, a skromny lokal nie był w stanie ich pomieścić.

        W 1906 r.  powstało parafialne koło Polskiej Macierzy Szkolnej, którego celem było utworzenie pierwszej polskiej szkoły (zamiast rosyjskiej) na terenie gminy Jadów. Pierwszym zadaniem koła było założenie czytelni ludowej w Jadowie i zbudowanie szkoły w Zawiszynie. Do zarządu wybrano: hrabiego Zdzisława Zamoyskiego, ks. proboszcza Skowrońskiego, Bronisławę Babczyńską, Józefę Siemieńską, Antoniego Drzewieckiego i Józefa Sadowskiego. Na zastępców: Franciszka Leśniewskiego, Stanisława Woźniakowskiego, Jana Henryluka, Leonarda Przedpełskiego, do komisji rewizyjnej: doktorową Wiśniewską, Wilhelma Pugelbrechta i księdza Zieniuskiego, na delegatów: doktora Ludwika Wiśniewskiego, księdza Dzikowskiego i sędziego Jolmo.

        W okresie I wojny światowej miejscowe szkolnictwo było bardzo zaniedbane. 7 lutego 1919 r. Naczelnik Państwa wydał dekret o powszechnym obowiązku szkolnym wszystkich dzieci w wieku od 7 do 14lat. W każdej miejscowości, w której było co najmniej 40 dzieci w tym wieku, miała powstać szkoła powszechna. Nauczanie na poziomie podstawowym należało do zadań własnych gminy. Warunki pracy szkolnictwa były niezwykle ciężkie. Brakowało nauczycieli oraz lokali szkolnych. Wiele dzieci mimo obowiązku oraz nakładanych kar na rodziców, nie chodziło do szkoły.

        W latach 1923-25 w Jadowie został wybudowany nowy budynek 7-klasowej szkoły im. Andrzeja Zamoyskiego. Teren pod budowę był darowizną od baronowej Elżbiety Kurnatowskiej (wnuczki Andrzeja Zamoyskiego).  Szkoła została wybudowana dzięki staraniom ówczesnego kierownika szkoły, Kazimierza Gembickiego. Inicjatywę poparli dr Ludwik Wiśniewski i ksiądz Franciszek Ożarek. W pomoc na rzecz szkoły włączył się mieszkaniec wsi Wójty – Albin Szyszko – to na nim spoczywał ciężar organizacji budowy, pokrył on również część wydatków z własnych pieniędzy. Angażował się także inspektor szkolny Miączyński. 25 lutego 1922 r. Rada Gminy wraz z wójtem Kazimierzem Mechem i Dozorem Szkolnym ustaliła skład Komitetu Budowy oraz środki finansowe. W skład Komitetu Budowy weszli: Kazimierz Gembicki, Stanisław Tryc, Stanisław Toński, Tomasz Siuchta, Stanisław Ryszawy, Wacław Zagórski, dr Ludwik Wiśniewski, Józef Kokoszka, Józef Szcześnik, ks. Franciszek Ożarek, Wilhelm Engielbrecht, Stanisław Sadkowski, Wawrzyniec Domaszewski, aptekarz Antoni Drzewiecki i Albin Szyszko.

        Uroczyste otwarcie nowego gmachu miało miejsce 20 czerwca 1925 r. Powstał piętrowy budynek z wielkimi oknami, z energią elektryczną.  Ogromnym atutem nowej siedziby była własna sala gimnastyczna i boisko szkolne. W tamtym czasie były to wzorcowe warunki do nauki szkolnej. Do szkoły tej uczęszczały dzieci nie tylko z Jadowa, ale też z okolicznych wsi. Przed II wojną światową, oprócz głównego budynku szkolnego, istniał drugi, w którym pobierały naukę w klasach młodszych dzieci żydowskie.  

        Dzięki zaangażowaniu nauczycieli, w szkole w Jadowie rozwijały swoją działalność organizacje pozaszkolne, np. harcerstwo. Nauczyciele, którzy pracowali w tej szkole to m.in.: Franciszek Augustyński, Feliks Konieczny, Bruno Heliodor, Czesław Dębiec, Anna Kuligowska, A. Uzarowiczówna, M. Rafalska, Maria Dziankowska, Michalina Keydanówna, Zofia Dudzińska. Według danych z 1931 r. Szkoła Powszechna w Jadowie była 7 klasową placówką w której nauczano oprócz języka polskiego także niemieckiego i francuskiego, uczęszczało do niej 742 uczniów i zatrudniano 15 nauczycieli. Kierownikiem dozoru szkolnego był Stanisław Tryc. W gminie działało wtedy 7 szkół powszechnych, dumą szkolnictwa gminnego była nowoczesna placówka w Jadowie.

        W okresie II wojny światowej szkoła w Jadowie nadal pracowała. Dyrektorem pozostawał Kazimierz Gembicki. Nauczyciele prowadzili konspirację pod egidą Tajnej Organizacji Nauczycielskiej powołanej już w 1939 r. Nauczanie prowadzono w domach prywatnych. Niestety wojna przyniosła aresztowania. Nauczyciele Franciszek Augustyński i Feliks Konieczny zmobilizowani w sierpniu 1939 r., trafili do niemieckiej niewoli, a w 1944 r. w trakcie działań wojennych zginęła nauczycielka Anna Kuligowska. W końcowym okresie okupacji szkoła została eksmitowana z budynku. W szkole urządzono koszary wojskowe.

        Po wyzwoleniu szkoła ruszyła na nowo, dyrektorem ponownie został Kazimierz Gembicki. Szkoła wymagała ponownego dostosowania pomieszczeń szkolnych na cele oświatowe, konieczne były naprawy i przebudowy. Organizacja pracy w szkole po wojnie nie była więc łatwa - brakowało sprzętu szkolnego, pomocy naukowych i opału. Trzeba było też skompletować personel nauczycielski. W pierwszym powojennym roku szkolnym zajęcia odbywały się tylko w części budynku - na pierwszym piętrze. W następnych latach uruchomiono parter budynku, wyremontowano salę gimnastyczną, przebudowano toalety. 

        Mimo trudności nauka szkolna wkrótce się rozpoczęła. Nauczycielami w tamtym okresie byli: Zawadzki, Dominik Skrodzki (obaj współpracowali z AK, byli przesłuchiwani przez NKWD).

        Kazimierz Gembicki kierował placówką szkolną do 1952 r. Nowym dyrektorem został Władysław Kazimierczak. Za jego czasów zmodernizowano gmach szkolny, przebudowano dach, postawiono ogrodzenie W ciągu paru lat nastąpiła częściowa wymiana ram okiennych i podłóg, uzupełnienie tynków oraz malowanie elewacji. Cała posesja szkolna została ogrodzona i obsadzona wokół drzewami i żywopłotem, założono również działkę szkolną. Otynkowany został również budynek gospodarczy. Boisko szkolne zostało zniwelowane, stworzono boisko do piłki ręcznej i siatkówki oraz skocznię. W tych latach w szkole wymieniono też zużyty sprzęt szkolny (m.in. ławki, tablice, stoły i szafki), przybyło pomocy naukowych (szczególnie do fizyki, chemii, biologii i geografii.) Unowocześniono też metody pracy szkolnej, stosując telewizor, episkop, radio i projektor. Wyposażono sale przeznaczone na bibliotekę, świetlicę i gabinet lekarski. Dyrektor Kazimierczak kierował szkołą do 1974 r.

        Kolejnymi dyrektorami byli: Kazimierz Lichota (1974-1976), Marianna Wierzba, która pracowała w latach 1976-1997. Jej następczynią została Małgorzata Raczyńska.

        Reforma systemu oświaty zmieniła od 1 września 1999 r. organizację szkoły. W Jadowie powstała 6-klasowa szkoła podstawowa oraz gimnazjum. W 2001 r. oddano do użytku nowe budynki szkolne, nastąpiło wtedy rozdzielenie szkoły podstawowej i gimnazjum. Szkoła Podstawowa przeniosła się do nowego gmachu, natomiast w dotychczasowych pomieszczeniach ulokowano gimnazjum. Oba budynki były połączone, uczniowie korzystali wspólnie ze stołówki, boisk i nowej sali gimnastycznej.  Uroczyste otwarcie  budynku szkoły odbyło się 15 września 2001 r. w obecności ówczesnego wójta, Stanisława Żaka, oraz pani dyrektor Małgorzaty Raczyńskiej.

        Dyrektorami Gimnazjum w Jadowie byli:

        Pani Małgorzata Łoń (1999 – 2012) i następnie pani Katarzyna Popowska (2012 – 2019).

        W 2017 r. kolejna reforma oświatowa przyniosła reorganizację szkolnictwa w Jadowie. Od 2017 r. rozpoczęto proces wygaszania gimnazjów, co nastąpiło ostatecznie w 2019 r. W związku z likwidacją gimnazjów szkoły podstawowe stały się jednostkami 8-klasowymi. W 2019 r. w Jadowie powołano dwie szkoły podstawowe: nr 1 i nr 2. W budynku dawnego gimnazjum rozpoczęła działalność Szkoła Podstawowa nr 1, natomiast dotychczasowa, publiczna szkoła podstawowa uzyskała nr 2.  Pełniącym obowiązki dyrektora SP 1 na jeden rok został pan Adam Bala, natomiast dyrektorem SP 2 pani Maria Jolanta Lewandowska.

        W 2020 r. nastąpiła kolejna reorganizacja szkolnictwa w Jadowie. Powołano Zespół Szkolno-Przedszkolny, w skład którego weszły:

        - technikum o profilu hotelarsko-gastronomicznym

        - branżowa szkoła I stopnia z klasami wielozawodowymi

        - szkoła podstawowa

        - przedszkole

        Zespół Szkolno-Przedszkolny zajmuje oba gmachy szkolne. Dyrektorem została pani Maria Jolanta Lewandowska, wicedyrektorami: pan Adam Bala i pani Agnieszka Czubak.

        Obecnie stanowisko dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Jadowie zajmuje pani Agnieszka Czubak, a wicedyrektorzy szkoły to: pani Helena Kozłowska oraz pani Elżbieta Rukat.

         

        Opracowała: Anna Trzewik

        Bibliografia:

        1. K.L. Gembicki, Wspomnienia nie blakną, Brzezia Łąka 2019 r.

        2. J. Lewicki, Historia Jadowa, Jadów 1976 r.

        3. L. Zugaj, Miasto i Gmina Jadów. Od czasów najdawniejszych do dziś, Lublin 2022r.

        4. Kroniki szkolne